Phân biệt khuyến mại và khuyến mãi: Hiểu đúng luật để áp dụng hiệu quả

Trong hoạt động kinh doanh và tiếp thị, việc nhầm lẫn giữa khuyến mại và khuyến mãi là điều thường xuyên xảy ra do cách phát âm gần giống nhau. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý và quản trị, đây là hai khái niệm hoàn toàn khác biệt về đối tượng tác động cũng như mục tiêu chiến lược. Hiểu rõ bản chất của mỗi hình thức sẽ giúp doanh nghiệp triển khai các chiến dịch chính xác và tuân thủ đúng quy định của pháp luật hiện hành. Hãy cùng Woay phân tích chi tiết cách phân biệt khuyến mại và khuyến mãi để tối ưu hóa lộ trình tăng trưởng doanh thu cho thương hiệu.

Thực trạng nhầm lẫn phổ biến giữa hai khái niệm

Xét tại môi trường kinh doanh tại Việt Nam, sự nhầm lẫn giữa hai thuật ngữ này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Về mặt ngôn ngữ, từ "mại" trong tiếng Hán có nghĩa là bán, còn "mãi" có nghĩa là mua. Nếu hiểu theo nghĩa gốc, khuyến mại là khuyến khích việc bán hàng, trong khi khuyến mãi là khuyến khích việc mua hàng. Tuy nhiên, trong đời sống hàng ngày, nhiều người thường đánh đồng cả hai là một để chỉ chung các hoạt động như giảm giá hoặc tặng quà.

Sự nhầm lẫn này không chỉ dừng lại ở giao tiếp thông thường mà còn gây ra những hệ lụy trong quản trị doanh nghiệp. Việc không phân biệt rõ hai khái niệm có thể dẫn đến sai sót trong công tác hạch toán kế toán, xác định chi phí hợp lý khi quyết toán thuế. Đặc biệt, đối với các văn bản đăng ký pháp lý với cơ quan nhà nước, việc dùng sai thuật ngữ có thể khiến hồ sơ không được chấp nhận, gây gián đoạn kế hoạch triển khai của đơn vị.

Khuyến mãi và khuyến mại là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau

Khuyến mại là gì dưới góc độ pháp lý?

Căn cứ theo Khoản 1 Điều 88 Luật Thương mại 2005, khuyến mại là hoạt động xúc tiến thương mại của thương nhân nhằm xúc tiến việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ bằng cách dành cho khách hàng những lợi ích nhất định. Ở đây, đối tượng hướng đến trực tiếp chính là người tiêu dùng cuối cùng. Mục đích cốt lõi của hoạt động này là kích cầu mua sắm, tạo động lực để khách hàng chi tiêu nhiều hơn và gia tăng sức mua ngay lập tức.

Hoạt động khuyến mại chịu sự điều chỉnh nghiêm ngặt của Luật Thương mại và Nghị định 81/2018/NĐ-CP. Tùy vào hình thức triển khai, doanh nghiệp có nghĩa vụ thông báo hoặc đăng ký với Sở Công thương hoặc Bộ Công thương trước khi thực hiện. Một số ví dụ điển hình có thể kể đến như:

• Chương trình mua một sản phẩm tặng một sản phẩm cùng loại.

• Tổ chức bốc thăm trúng thưởng cho khách hàng có hóa đơn đạt giá trị nhất định.

• Tặng phiếu mua hàng hoặc mã giảm giá cho các khách hàng lẻ khi mua sắm tại cửa hàng.

Mục tiêu của khuyến mại là kích cầu mua sắm của người tiêu dùng cuối

Khuyến mãi là gì và sự khác biệt về đối tượng?

Trái ngược với khuyến mại, khuyến mãi hay còn gọi là khuyến khích mãi vụ là hoạt động hướng đến người bán hàng, các đại lý hoặc nhà phân phối trung gian. Mặc dù pháp luật hiện hành chưa có định nghĩa cụ thể về thuật ngữ này trong văn bản luật thương mại, nhưng trong thực tế kinh doanh, đây là hình thức thúc đẩy sức bán từ phía các đối tác phân phối. Mục đích chính là động viên, gia tăng năng lực bán hàng và đẩy nhanh lượng hàng tồn kho ra thị trường thông qua hệ thống đại lý.

Hoạt động này thường mang tính chất nội bộ giữa doanh nghiệp với hệ thống phân phối hoặc các thỏa thuận giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp. Thay vì thu hút khách hàng bằng quảng cáo công khai, khuyến mãi tập trung vào các chính sách ưu đãi trực tiếp cho bên bán. Các hình thức phổ biến bao gồm:

• Thưởng doanh số bằng tiền mặt cho nhân viên bán hàng hoặc đại lý đạt chỉ tiêu quý.

• Tổ chức các chuyến du lịch tri ân cho các nhà phân phối có thành tích xuất sắc.

• Tăng mức chiết khấu khi đại lý nhập hàng với số lượng lớn để tối ưu hóa lợi nhuận cho bên trung gian.

Đối tượng khuyến mãi là các đại lý, người bán hàng

Bảng so sánh chi tiết giữa khuyến mại và khuyến mãi

Để doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan và lựa chọn chiến lược phù hợp, dưới đây là bảng so sánh các tiêu chí quan trọng nhất giữa hai hình thức này:

Các hình thức triển khai phổ biến trong thực tế

Tùy vào mục tiêu là "kéo" hay "đẩy", doanh nghiệp sẽ lựa chọn những hình thức triển khai cụ thể để tối ưu hóa ngân sách.

Trong nhóm hình thức khuyến mại, các doanh nghiệp thường áp dụng việc tặng hàng mẫu cho khách hàng dùng thử, giảm giá trực tiếp trên giá bán niêm yết hoặc tổ chức các chương trình khách hàng thân thiết. Ngoài ra, hình thức bán hàng kèm phiếu dự thi hoặc quay số may mắn cũng rất được ưa chuộng để tạo ra sự tương tác trực tiếp và hứng thú cho người mua.

Mua 1 tặng 1 là hình thức khuyến mại phổ biến

Đối với nhóm hình thức khuyến mãi, trọng tâm nằm ở việc tạo động lực cho đội ngũ bán hàng. Doanh nghiệp có thể áp dụng các đợt thưởng nóng bằng tiền mặt khi đạt mục tiêu ngắn hạn, hỗ trợ chi phí trang trí và trưng bày tại điểm bán (POSM) hoặc cung cấp các khóa đào tạo kỹ năng bán hàng miễn phí cho nhân viên đại lý. Những hoạt động này giúp thắt chặt mối quan hệ giữa nhà sản xuất và các đối tác trong chuỗi cung ứng.

Hỗ trợ trang trí POSM tại điểm bán là một dạng khuyến mãi

Ứng dụng Gamification để làm mới hoạt động khuyến mại và khuyến mãi

Trong bối cảnh nội dung tương tác đang lên ngôi, việc ứng dụng Gamification vào các hoạt động xúc tiến thương mại đang trở thành xu hướng tất yếu. Thay vì những chương trình giảm giá truyền thống dễ gây nhàm chán, các cơ chế trò chơi giúp tăng cường sự gắn kết của cả khách hàng lẫn đại lý với thương hiệu.

Đối với khách hàng trong các chiến dịch khuyến mại, doanh nghiệp có thể triển khai các vòng quay may mắn trực tuyến hoặc trò chơi lật hình săn voucher ngay trên website và ứng dụng di động. Việc tham gia vào một trò chơi thú vị giúp khách hàng cảm thấy phần thưởng có giá trị hơn, từ đó nâng cao tỷ lệ chuyển đổi và thu thập dữ liệu khách hàng một cách tự nhiên.

Chương trình vòng quay trúng thưởng - Lotte Chocolat x Woay

Đối với đội ngũ đại lý và nhân viên trong các chương trình khuyến mãi, việc xây dựng bảng xếp hạng đua top doanh số hiển thị theo thời gian thực sẽ kích thích tính cạnh tranh lành mạnh. Hệ thống có thể tích hợp thêm các nhiệm vụ và huy hiệu để đại lý nhận thưởng khi hoàn thành từng cột mốc nhập hàng nhỏ. Giải pháp sử dụng thẻ cào điện tử qua mã QR trong thùng hàng cũng là cách hiệu quả để đại lý tích điểm và đổi quà ngay lập tức, loại bỏ các thủ tục giấy tờ rườm rà. Nền tảng thiết kế minigame của Woay là công cụ hỗ trợ đắc lực giúp doanh nghiệp tự tay tạo ra những trải nghiệm này mà không cần kiến thức về lập trình.

Những lưu ý quan trọng để quản lý hiệu quả

Để đảm bảo các chiến dịch đạt được hiệu quả tối ưu và tránh các rủi ro pháp lý, doanh nghiệp cần lưu ý một số điểm sau:

• Xác định rõ ràng mục tiêu chiến dịch là đẩy hàng qua đại lý hay kéo khách lẻ để chọn đúng hình thức khuyến mại hoặc khuyến mãi.

• Tuân thủ quy định về mức giảm giá tối đa. Theo Nghị định 81/2018/NĐ-CP, mức giảm giá tối đa đối với hàng hóa, dịch vụ được khuyến mại không được vượt quá 50% giá trước thời gian khuyến mại, trừ các đợt khuyến mại tập trung hoặc lễ hội theo quy định.

• Đảm bảo tính minh bạch trong thể lệ chương trình, cơ cấu giải thưởng và quy trình trao thưởng để xây dựng lòng tin với khách hàng cũng như đối tác.

Hy vọng những phân tích trên đã giúp bạn phân biệt rõ ràng giữa khuyến mại và khuyến mãi để áp dụng chính xác cho doanh nghiệp của mình. Việc kết hợp khéo léo cả hai hình thức cùng những công nghệ tương tác hiện đại sẽ là chìa khóa để bứt phá doanh số. Nếu bạn đang tìm kiếm giải pháp để làm mới các chương trình ưu đãi thông qua Gamification, Woay luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn tạo nên những chiến dịch tiếp thị ấn tượng và hiệu quả.